ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ - Τμήμα Ψυχολογίας
με τη χρηματοδότηση του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ και τη συνεργασία του ΟΚΑΝΑ

Ετήσιο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στο Πεδίο των Εξαρτήσεων

1. Στόχοι

Βασικός στόχος του Προγράμματος Προαγωγής Αυτοβοήθειας είναι η εκπαίδευση αφενός στις πρακτικές της αυτοβοήθειας / αλληλοβοήθειας και αφετέρου στις κριτικές προσεγγίσεις του πεδίου των εξαρτήσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σύνδεση του κοινωνικού και πολιτισμικού περιβάλλοντος με την αιτιοπαθογένεια των σύγχρονων ψυχοκοινωνικών προβλημάτων. Σε αυτό το πλαίσιο, αποδομείται ο παραδοσιακός ρόλος των ειδικών και προσεγγίζονται διαφορετικά παραδείγματα παροχής βοήθειας που βασίζονται στη αυτενέργεια του πάσχοντα, αλλά και την ενεργοποίηση του αλληλέγγυου πολίτη.

Προκειμένου να υπηρετεί τα παραπάνω, η εκπαίδευση των στελεχών Υγείας στοχεύει σε μια ολιστική προσέγγιση της ανθρώπινης ύπαρξης και των ζητημάτων Υγείας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα ψυχοκοινωνικά προβλήματα, καθώς και στη δημιουργία λειτουργών υγείας ικανών να αναλάβουν ρόλο εμψυχωτή σε ομαδικό και κοινοτικό επίπεδο, στο πλαίσιο των κριτικών προσεγγίσεων του πεδίου των εξαρτήσεων.

2. Εκπαιδευτική Διαδικασία

2.1 Γενικές αρχές

Η εκπαιδευτική διαδικασία βασίζεται:

  • στην ενεργό συμμετοχή των εκπαιδευομένων
  • στη συνεργατική μάθηση
  • στην αντικατάσταση του παραδοσιακού ρόλου του διδάσκοντα με αυτόν του συμβούλου και
  • στην άμεση σύνδεση της θεωρίας με την πράξη.

2.2 Διαδικασία ένταξης/επιλογής ενδιαφερομένων στο ετήσιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα

Για την ένταξη του κάθε ενδιαφερόμενου στο ετήσιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Προγράμματος Προαγωγής Αυτοβοήθειας απαιτείται α) η αποστολή βιογραφικού στο education@selfhelp.gr και β) μια αρχική συνάντηση με τον υπεύθυνο του κάθε προγράμματος ή/και τον συντονιστή των προγραμμάτων, όπου αξιολογείται το ενδιαφέρον και η δυνατότητα παρακολούθησης του εισαγωγικού κύκλου.

2.3 Ά κύκλος εκπαίδευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων (εισαγωγικός κύκλος εκπαίδευσης)

Ο Α’ κύκλος εκπαίδευσης αποτελεί έναν αυτόνομο σεμιναριακό κύκλο θεωρητικής εκπαίδευσης συνολικής διάρκειας 30 διδακτικών ωρών. Ο κύκλος αυτός καλύπτει τις βασικές ενότητες του πεδίου των εξαρτήσεων και πιο συγκεκριμένα:

  • Ιστορική αναδρομή της εξέλιξης του φαινομένου της εξάρτησης
  • Εισαγωγή στις κριτικές προσεγγίσεις του φαινομένου της εξάρτησης
  • Κριτική προσέγγιση της δράσης των ψυχοτρόπων ουσιών
  • Επιδημιολογικά στοιχεία για τα είδη των εξαρτήσεων και την εξάπλωσή τους στη σύγχρονη εποχή
  • Εισαγωγή στις θεωρίες αιτιοπαθογένειας του φαινομένου της εξάρτησης
  • Εισαγωγή στις πρακτικές αντιμετώπισης των εξαρτήσεων (επαγγελματικές προτάσεις και προτάσεις αυτοβοήθειας / αλληλοβοήθειας)
  • Εισαγωγή στις προσεγγίσεις πρόληψης των εξαρτήσεων

Ο κύκλος αυτός ολοκληρώνεται σε διάστημα 2-3 μηνών και περιλαμβάνει 2 διήμερα σεμινάρια που θα λαμβάνουν χώρα στο Πρόγραμμα Ενταξιακών, Εκπαιδευτικών και Πολιτιστικών Δραστηριοτήτων των Προγραμμάτων Προαγωγής Αυτοβοήθειας στη Ραψάνη Λάρισας.

Η παρακολούθηση του Ά σεμιναριακού κύκλου αποτελεί προϋπόθεση για όσους επιθυμούν να συμμετάσχουν στον Β’ κύκλο εκπαίδευσης και να ολοκληρώσουν το ετήσιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα.

Όσοι/ες έχουν ενδιαφέρον για τα εισαγωγικά αυτά σεμινάρια, αλλά δεν δύνανται να συμμετάσχουν στο ετήσιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, μπορούν να παρακολουθήσουν αυτόνομα τον εισαγωγικό αυτό κύκλο, λαμβάνοντας βεβαίωση συμμετοχής για το συγκεκριμένο κύκλο.

2.4 Β’ κύκλος εκπαίδευσης (κύκλος θεωρητικής εμβάθυνσης και πρακτικής άσκησης)

2.4.1 Διαδικασία συνέντευξης

Με το πέρας του εισαγωγικού κύκλου εκπαίδευσης οι ενδιαφερόμενοι/ες εφόσον επιθυμούν να συνεχίσουν τη συμμετοχή τους στο ετήσιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, συμμετέχουν σε συνέντευξη με τριμελή επιτροπή η οποία απαρτίζεται από τον Επιστημονικά Υπεύθυνο του Π.Π.Α., τον συντονιστή του Π.Π.Α. και τον υπεύθυνο του Προγράμματος στο οποίο ο ενδιαφερόμενος επιθυμεί να ξεκινήσει την πρακτική του άσκηση. Στη συνέντευξη συζητιούνται και αξιολογούνται τα εξής:

  • Οι λόγοι επιλογής του συγκεκριμένου εκπαιδευτικού.
  • Οι δυνατότητες δέσμευσης του κάθε ενδιαφερόμενου/ης στις απαιτήσεις του προγράμματος.
  • Οι απόψεις και γνώσεις του για το πεδίο των εξαρτήσεων, όπως αυτές έχουν διαμορφωθεί μετά τον εισαγωγικό κύκλο εκπαίδευσης, τον οποίο όλοι/ες οι συμμετέχοντες στη συνέντευξη πρέπει να έχουν παρακολουθήσει (βλέπε ενότητα: 2.3).
  • Η εμπλοκή, η συνέπεια και η συμμετοχή των ενδιαφερομένων στον εισαγωγικό κύκλο εκπαίδευσης.
  • Τα χαρακτηριστικά του βιογραφικού των ενδιαφερομένων σε σχέση με τις τρέχουσες ανάγκες των προγραμμάτων.

Όσοι/ες από τους ενδιαφερόμενους/ες επιλεγούν μέσα από τη διαδικασία της συνέντευξης συνεχίζουν στο ετήσιο πρόγραμμα εκπαίδευσης (Β’ κύκλος). Σε περίπτωση που οι θέσεις δεν επαρκούν για όλους τους επιτυχόντες, οι επιλαχόντες είναι δυνατόν να κληθούν να ξεκινήσουν την πρακτική τους άσκηση τους εν ευθέτω χρόνω όταν υπάρξει κενή θέση.

2.4.2 Πρακτική Άσκηση

Η πρακτική άσκηση του ετήσιου προγράμματος εκπαίδευσης έχει ελάχιστη διάρκεια 500 ωρών πρακτικής άσκησης. Ο απαιτούμενος χρόνος εμπλοκής είναι 10-12 ώρες εβδομαδιαίως. Η πρακτική λαμβάνει χώρα στο Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας στο οποίο ο/η εκπαιδευόμενος/η δηλώνει ενδιαφέρον, ενώ μπορεί να πραγματοποιηθεί σε περισσότερα του ενός Προγράμματα, κατόπιν συνεννόησης. Σκοπός είναι οι εκπαιδευόμενοι να έχουν τη δυνατότητα να έρθουν σε επαφή με διαφορετικές δράσεις, καθώς τα Προγράμματα αναπτύσσουν δράσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. Η έναρξη της πρακτικής άσκησης μπορεί να λάβει χώρα οποιαδήποτε χρονική περίοδο και εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα θέσεων και τις ανάγκες του εκάστοτε Προγράμματος.

Κατά τη διάρκεια της πρακτικής άσκησης οι εκπαιδευόμενοι/ες συμμετέχουν στις επιμέρους δράσεις του προγράμματος και συνεργάζονται στενά με τους εργαζόμενους. Συμμετέχουν ακόμα σε συναντήσεις εκπαίδευσης και εποπτείας από τον Επιστημονικά Υπεύθυνο και τον Συντονιστή των Προγραμμάτων Προαγωγής Αυτοβοήθειας.

Η πρακτική άσκηση χωρίζεται σε τέσσερα τρίμηνα στο τέλος των οποίων οι εκπαιδευόμενοι/ες λαμβάνουν ανατροφοδότηση και αποφασίζεται η συνέχιση ή μη της πρακτικής και το πλάνο εμπλοκής τους για το επόμενο διάστημα. Το πρώτο τρίμηνο της εμπλοκής των εκπαιδευομένων στις δράσεις κάποιου εκ των Προγραμμάτων Προαγωγής Αυτοβοήθειας αποτελεί περίοδο γνωριμίας. Σε περίπτωση που ο/η υποψήφιος/α λάβει αρνητική ανατροφοδότηση, διακόπτει τη συμμετοχή του στο πρόγραμμα.

2.4.3 Σεμινάρια θεωρητικής εμβάθυνσης στο πεδίο των εξαρτήσεων

Εφόσον οι εκπαιδευόμενοι έχουν κλείσει το πρώτο τρίμηνο πρακτικής άσκησης, συμμετέχουν σε έναν κύκλο σεμιναρίων εμβάθυνσης στις κριτικές αντιλήψεις και πρακτικές του πεδίου των εξαρτήσεων. Οι θεματικές των σεμιναρίων είναι οι εξής:

1. H διαμόρφωση και τα χαρακτηριστικά του σύγχρονου κοινωνικοπολιτικού πλαισίου και σύνδεσή του με την όξυνση των διαφόρων ψυχοκοινωνικών προβλημάτων.
2. Η παγκοσμιοποίηση του φαινομένου της εξάρτησης και η κρίση του κυρίαρχου επιστημονικού παραδείγματος.
3. Ιστορική αναδρομή των προτάσεων αντιμετώπισης των εξαρτήσεων.
4. Η πρόταση των ομάδων αυτοβοήθειας / αλληλοβοήθειας. Βασικά χαρακτηριστικά, τύποι ομάδων, μεθοδολογίες υποστήριξης και διευκόλυνσης της συμμετοχής σε ομάδες αυτοβοήθειας / αλληλοβοήθειας.
5. Σύγχρονες προτάσεις αντιμετώπισης του προβλήματος της εξάρτησης: Προσεγγίσεις, κριτική, ζητήματα αποτελεσματικότητας.
6. Οι προτάσεις απεξάρτησης στην Ελλάδα: Ιστορική αναδρομή, επιστημονικό υπόβαθρο, τρόπος λειτουργίας.
7. Πρόληψη του προβλήματος της εξάρτησης και άλλων ψυχοκοινωνικών προβλημάτων.
8. Πολιτικές και πρακτικές κοινωνικής ένταξης απεξαρτημένων ατόμων: Ανάγκες, διλλήματα, δυσκολίες και δυνατότητες.
9. Μεθοδολογίες έρευνας και δόμησης ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων στο πεδίο των εξαρτήσεων με βάση τις κριτικές προσεγγίσεις της Κοινοτικής Ψυχολογίας.

Στα σεμινάρια εμβάθυνσης οι εισηγητές / διδάσκοντες είναι τόσο στελέχη των Προγραμμάτων Προαγωγής Αυτοβοήθειας, όσο και προσκεκλημένοι εισηγητές με μεγάλη εμπειρία στο πεδίο των εξαρτήσεων.

Τα σεμινάρια εμβάθυνσης, συνολικής διάρκειας 80 ωρών, λαμβάνουν χώρα στο Πρόγραμμα Ενταξιακών, Εκπαιδευτικών και Πολιτιστικών Δραστηριοτήτων των Προγραμμάτων Προαγωγής Αυτοβοήθειας στη Ραψάνη Λάρισας, με τη μορφή εργαστηρίων διάρκειας μίας ή περισσοτέρων ημερών (κατά κύριο λόγο σε Σαββατοκύριακα).

Ο κύκλος των σεμιναρίων εμβάθυνσης είναι διαρκώς επαναλαμβανόμενος, επομένως αν κάποιος/α εκπαιδευόμενος/η ενταχθεί στο πρόγραμμα εκπαίδευσης σε χρονικό σημείο όπου ο κύκλος βρίσκεται σε εξέλιξη, συνεχίζει στον επόμενο κύκλο, ώσπου να ολοκληρώσει την παρακολούθηση όλων των ενοτήτων.

3. Γενικές πληροφορίες

3.1 Προϋποθέσεις Συμμετοχής

  • Στο πρόγραμμα εκπαίδευσης μπορούν να συμμετάσχουν απόφοιτοι τμημάτων Κοινωνικών και Ανθρωπιστικών Επιστημών, Παιδαγωγικών Τμημάτων καθώς και Επιστημών Υγείας δημόσιων ιδρυμάτων της χώρας ή ισότιμων ιδρυμάτων του εξωτερικού, αναγνωρισμένων από το Δ.Ο.Α.Τ.Α.Π.
  • Για τη συμμετοχή αποφοίτων άλλων τμημάτων απαιτείται συνεννόηση με τον Επιστημονικά Υπεύθυνο του Προγράμματος.
  • Διαφορετικές προϋποθέσεις ισχύουν για τους εργαζόμενους σε δομές πρόληψης και αντιμετώπισης της εξάρτησης ή άλλες δομές ψυχικής υγείας. Για αυτούς μετά από την παρακολούθηση του εισαγωγικού κύκλου εκπαίδευσης και μετά ή ταυτόχρονα με τα σεμινάρια εμβάθυνσης, προβλέπεται περιορισμένη πρακτική άσκηση 24 έως 36 ωρών στο πλησιέστερο στην υπηρεσία τους Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας. Στην κατηγορία της μειωμένης πρακτικής άσκησης υπάγονται όσοι αποδεδειγμένα διαθέτουν εμπειρία στο πεδίο των εξαρτήσεων. Μετά την ολοκλήρωση του Προγράμματος Εκπαίδευσης, όσοι από τους εργαζόμενους ενδιαφέρονται, μπορούν εθελοντικά να αναλάβουν την υλοποίηση στοχευμένων δράσεων στους χώρους ευθύνης τους, σε συνεργασία με το Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας.

3.2 Αριθμός Συμμετεχόντων/ουσών

Ο ανώτερος αριθμός των συμμετεχόντων στον δεύτερο κύκλο εκπαίδευσης (κύκλος σεμιναρίων θεωρητικής εμβάθυνσης και πρακτικής άσκησης) καθορίζεται ανάλογα με τις ανάγκες των προγραμμάτων.

3.3 Κόστος συμμετοχής

Το Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας, ως δημόσιο πρόγραμμα, έχει εντάξει στους βασικούς του στόχους την εκπαίδευση λειτουργών υγείας και κοινωνικών επιστημόνων και ως εκ τούτου για τις δράσεις εκπαίδευσης δεν υπάρχει κανένα κόστος, αφού και αυτές οι δράσεις όπως όλες οι δράσεις του προγράμματος είναι δωρεάν. Το μόνο κόστος που υπάρχει αφορά στη μετακίνηση και στη σίτιση των εκπαιδευομένων στα θεωρητικά σεμινάρια (εισαγωγικός κύκλος και σεμινάρια εμβάθυνσης). Κατά τη διάρκεια των σεμιναρίων παρέχεται δωρεάν διαμονή στο Πρόγραμμα Ενταξιακών, Εκπαιδευτικών και Πολιτιστικών Δραστηριοτήτων των Προγραμμάτων Προαγωγής Αυτοβοήθειας στη Ραψάνη Λάρισας. Σε περίπτωση, όμως, που οι συμμετέχοντες/ούσες υπερβαίνουν τον αριθμό των ατόμων που μπορεί να φιλοξενήσει το πρόγραμμα τότε υπάρχει ένα κόστος ενοικίασης δωματίων της τάξης των 15 – 25 ευρώ κατ’ άτομο σε ξενώνα της περιοχής και τα έξοδα επιμερίζονται σε όλους/ες τους συμμετέχοντες/ούσες.

3.4 Πιστοποιητικό παρακολούθησης

Πιστοποιητικό παρακολούθησης του Ετήσιου Προγράμματος Εκπαίδευσης λαμβάνουν όσοι/ες συμμετέχοντες/ουσες συμπληρώνουν τουλάχιστον 500 ώρες πρακτικής άσκησης και παρακολουθούν όλες τις θεματικές των σεμιναρίων εμβάθυνσης.

Όσοι ολοκληρώνουν τον εισαγωγικό κύκλο εκπαίδευσης και δεν συνεχίζουν την εκπαιδευτική διαδικασία λαμβάνουν ανάλογη βεβαίωση συμμετοχής.

Περισσότερες πληροφορίες
Ρουμελιώτη Έρση, τηλ.: 2495061191